Total testosteron
Başlıca erkeklik hormonunu ölçer; erkeklerde hipogonadizm ve kısırlık, kadınlarda kıllanma, adet düzensizliği ve androjen fazlalığı değerlendirmesinde kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (venöz kan); sabah örneğiHormonlarTest öncesi
Örnek sabah (genellikle 07.00–10.00 arası) alınır. Testosteron veya diğer hormon tedavileri, doğum kontrol hapı ve kullanılan ilaçlar bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre erkeklerde cinsel istek kaybı, erektil işlev bozukluğu, jinekomasti, osteoporoz veya kısırlık gibi hipogonadizm bulgularının, erkek çocuklarda erken/gecikmiş ergenliğin, kadınlarda kıllanma, virilizasyon ve seyrek adetin değerlendirilmesinde, testosteron ve antiandrojen tedavilerinin izleminde ve androjen üreten tümörlerin tanısında kullanılır.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Mayo'ya göre total testosteron, LH ve FSH ile birlikte çoğu zaman tanı için yeterlidir. Bağlayıcı protein (SHBG) değişikliklerinde (yaşlanma, obezite, insülin direnci, östrojen kullanımı) biyoyararlanılabilir veya serbest testosteron daha doğru bilgi verir. Androjen durumu tek ölçüme dayandırılmaz. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo total testosteron, ≥19 yaş: erkek 240–950 ng/dL; kadın 8–60 ng/dL. Çocuklar, ergenler ve Tanner evreleri için ayrı aralıklar vardır.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; serum; aralıklar sabah alınan örneklerle oluşturulmuştur. Yaşa, cinsiyete ve ergenlik evresine göre ayrıdır.
- Birim
- ng/dL (×0,0347 = nmol/L)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- %50 üst sınır aşımı ve 200 ng/dL değerleri referans aralığı değil, tümör ve androjen kötüye kullanımı şüphesi için yorum eşikleridir. Tedavi hedefleri ilgili kılavuzlara ve uzman hekime aittir.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'ya göre erkekte düşük testosteron kısmi veya tam hipogonadizmi gösterir; neden testisler (birincil) ya da hipofiz/hipotalamus (ikincil) olabilir.
- Birincil testis yetmezliğinde LH ve FSH yüksektir; ikincil hipogonadizmde LH/FSH düşük veya uygunsuz normaldir.
- Mayo'ya göre herhangi bir nedenle hiperprolaktinemi, yetersiz beslenme veya aşırı egzersiz, kafa travması ve östrojen, GnRH analogları veya kenevir gibi ilaç/maddeler ikincil hipogonadizme yol açabilir.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre erişkin erkekte değer üst sınırı %50'den fazla aşıyorsa testis veya böbrek üstü tümörü ya da androjen kötüye kullanımı düşünülebilir.
- Kadında polikistik over sendromunda total testosteron normal veya hafif yüksektir ve nadiren 200 ng/dL'yi aşar.
- Mayo'ya göre testosteron üreten yumurtalık veya böbrek üstü tümörleri çoğunlukla 200 ng/dL üzerinde değer verir; konjenital adrenal hiperplazi de yükselmeye yol açabilir.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo total testosteronu sıvı kromatografi-tandem kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) ile, karbon-13 işaretli iç standart kullanarak ölçer. Mayo'ya göre immünoanalizler özellikle düşük düzeylerde girişim, çapraz reaksiyon ve yöntemler arası uyumsuzluk sorunu taşır; LC-MS/MS tüm ölçüm aralığında tekrarlanabilir ve doğru sonuç verir.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Laboratuvarın kendi kütle spektrometrisi yöntemidir. Kadınlarda ve çocuklarda olduğu gibi düşük düzeylerde immünoanaliz sonuçları bu yöntemle doğrudan karşılaştırılmaz.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (venöz kan); sabah örneği · Örnek sabah (genellikle 07.00–10.00 arası) alınır. Testosteron veya diğer hormon tedavileri, doğum kontrol hapı ve kullanılan ilaçlar bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- LH ve FSH: birincil/ikincil hipogonadizm ayrımı.
- Prolaktin: ikincil hipogonadizm nedeni.
- SHBG ile serbest veya biyoyararlanılabilir testosteron: bağlayıcı protein değişikliğinde.
- 17-hidroksiprogesteron: kadında androjen fazlalığında konjenital adrenal hiperplazi ayrımı.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre genç erkeklerde sabah değerleri öğleden sonraya göre ortalama %50 daha yüksektir; öğleden sonra örneği yanlış düşük yoruma yol açabilir.
- Mayo'ya göre doğum kontrol hapı testosteronu düşürür ve SHBG'yi artırır; serbest ve biyoyararlanılabilir testosteron da düşer.
- Kortikosteroid ve cinsiyet hormonu tedavileri SHBG'yi değiştirerek total testosteron yorumunu etkileyebilir.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
- Mayo Clinic Laboratories — Testosterone, Total, Mass Spectrometry, Serum (TTST)
- Mayo Clinic Laboratories — Testosterone, Total and Free, Serum (TGRP)
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.