Parathormon (intakt PTH)
Kalsiyum dengesini düzenleyen paratiroid hormonunu ölçer; yüksek veya düşük kalsiyumun nedenini ayırmada eş zamanlı kalsiyumla birlikte yorumlanır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (venöz kan)HormonlarTest öncesi
Kural olarak açlık gerekmez; laboratuvarın talimatına uyulur. Biotin içeren takviyeler laboratuvara bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre hiperkalseminin tanı ve ayırıcı tanısında, primer, sekonder ve tersiyer hiperparatiroidinin, hipoparatiroidinin tanısında ve böbrek yetmezliği hastalarında renal osteodistrofi açısından izlemde kullanılır.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
PTH tek başına tanı koydurmaz; eş zamanlı kalsiyum, fosfor, magnezyum ve böbrek işleviyle birlikte yorumlanır. Mayo'ya göre böbrek yetmezliğinde intakt PTH testleri biriken C-terminal parçalarla (özellikle PTH 7-84) çapraz reaksiyon verdiğinden, sağlıklı üst sınırın 1,5–3 katı değerler optimal aralık kabul edilir; daha düşük değerler adinamik kemik hastalığıyla, daha yüksek değerler sekonder veya tersiyer hiperparatiroidiyle ilişkili olabilir. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo PTH: <1 ay 7,0–59 pg/mL; 4 hafta–11 ay 8,0–61 pg/mL; 12 ay–10 yaş 11–59 pg/mL; 11–17 yaş 15–68 pg/mL; 18 yaş ve üzeri 15–65 pg/mL.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; yaşa göre serum referans aralıkları.
- Birim
- pg/mL (= ng/L)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Böbrek yetmezliğindeki 1,5–3 kat üst sınır hedefi bir referans aralığı değil, Mayo'nun intakt PTH yorum önerisidir ve kullanılan yönteme bağlıdır.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'ya göre hiperkalsemili hastada düşük PTH ile yüksek fosfor, hiperkalseminin PTH veya PTH benzeri maddelerden kaynaklanmadığını düşündürür.
- Hiperkalsemide düşük PTH ile düşük fosfor, PTH ilişkili peptide (PTHrP) bağlı paraneoplastik hiperkalsemiyi düşündürür.
- Hipokalsemide düşük veya normal PTH, magnezyum normalse hipoparatiroidiyi düşündürür; düşük magnezyum PTH salgısını ve etkisini baskılayarak bu tabloyu taklit edebilir.
- Hipoparatiroidi en sık tiroid cerrahisi sonrası gelişir; otoimmün nedenler ve CASR genindeki aktive edici varyantlar da rol oynar.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre primer hiperparatiroidili hastaların yaklaşık %90'ında PTH yüksektir; kalanlarda yüksek kalsiyuma uygunsuz biçimde normaldir. En sık neden paratiroid adenomudur.
- Sekonder hiperparatiroidi hipokalsemi veya hiperfosfatemiye yanıt olarak gelişir ve en sık böbrek yetmezliğinde görülür; uzun süreli sekonder durum tersiyer (otonom) hiperparatiroidiye dönüşebilir.
- Normal böbrek işlevli hastada düşük kalsiyum ile yüksek PTH, PTH direncini (psödohipoparatiroidi) düşündürür.
- Orta düzey hiperkalsemi ile hafif yüksek veya uygunsuz normal PTH'de ailesel hipokalsiürik hiperkalsemi düşünülür; Mayo'ya göre bu kişilerde molar kalsiyum/kreatinin klirens oranı genellikle 0,01'in altındadır.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo PTH'yi serumda elektrokemilüminesans yöntemiyle ölçer. Mayo'nun PTH iğne yıkama sayfasına göre kullanılan Roche Elecsys PTH reaktifi, N-terminal (1-37) ve C-terminal (38-84) bölgeleri tanıyan iki monoklonal antikorla çalışan bir sandviç immünotesttir (intakt PTH).
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Reaktif adı Mayo'nun PTH iğne yıkama (PTHFN) sayfasından alınmıştır; serum testi sayfası yöntemi elektrokemilüminesans olarak belirtir. İntakt PTH testleri farklı üreticilerde farklı sonuç verebilir; böbrek yetmezliğinde parça çapraz reaksiyonu yöntemler arasında değişir.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (venöz kan) · Kural olarak açlık gerekmez; laboratuvarın talimatına uyulur. Biotin içeren takviyeler laboratuvara bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Serum kalsiyum (gerekirse iyonize kalsiyum): PTH'nin uygunluğu.
- Fosfor: PTH aracılı ve PTH dışı hiperkalsemi ayrımı.
- Magnezyum: düşük PTH yorumundan önce.
- Kreatinin ve eGFR: böbrek yetmezliği bağlamı.
- 25-OH D vitamini: kalsiyum metabolizmasının birlikte değerlendirilmesi.
- 24 saatlik idrar kalsiyumu ve kreatinin: ailesel hipokalsiürik hiperkalsemi ayrımı.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'nun kaynakçası yüksek doz biotinin immünotestlerde girişim yapabildiğini ele alır; biotin içeren takviyeler laboratuvara bildirilir.
- Böbrek yetmezliğinde biriken C-terminal parçalar (özellikle PTH 7-84) intakt PTH testlerinde çapraz reaksiyon verir.
- Farklı yöntemlerle elde edilen sonuçlar birbirinin yerine kullanılmamalıdır; seri izlem aynı laboratuvarda yapılır.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
- Mayo Clinic Laboratories — Parathyroid Hormone, Serum
- Mayo Clinic Laboratories — Parathyroid Hormone, Fine-Needle Aspiration Biopsy (FNAB)-Needle Wash
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.