Prostat spesifik antijen (total)
Prostat bezinin ürettiği proteini ölçer; prostat kanseri değerlendirmesinde parmakla muayeneyle birlikte ve tanı konmuş hastaların izleminde kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (venöz kan)Tümör belirteçleriTest öncesi
Sistoskopi, sonda takılması veya prostat biyopsisi sonrası PSA yükselebilir; yakın zamanda yapılan girişimler hekime bildirilir. Prostat büyümesi için kullanılan ilaçlar da bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre 50 yaş ve üzeri erkeklerde parmakla rektal muayeneyle birlikte prostat kanserinin saptanmasına yardımcı olarak ve prostat kanseri tanısı konmuş hastaların prognoz ve yönetiminde kullanılır. Prostatektomi sonrası izlemde biyokimyasal nüksü göstermede kullanılır.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
PSA tanı koydurmaz; yükseklik muayene, tekrar ölçüm, gerektiğinde serbest PSA, görüntüleme ve biyopsiyle değerlendirilir. Tarama kararı yaş, risk ve olası yarar/zararlar üzerine hekimle birlikte verilir. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo PSA, erkek, yaşa özgü üst sınırlar: <40 yaş ≤2,0; 40–49 yaş ≤2,5; 50–59 yaş ≤3,5; 60–69 yaş ≤4,5; 70–79 yaş ≤6,5; ≥80 yaş ≤7,2 ng/mL.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; serum; on yıllık yaş gruplarına göre 95. persentil sınırları. İyi huylu prostat büyümesi olan erkekleri içerir, kanseri kanıtlanmış olguları dışlar.
- Birim
- ng/mL
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Prostatektomi sonrası 0,2 ng/mL değeri referans aralığı değil, biyokimyasal nüks için karar sınırıdır. Biyopsi kararı tek bir eşiğe değil, klinik değerlendirmeye dayanır.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Yaşa özgü sınırın altındaki değer olağandır; ancak prostat kanserini tamamen dışlamaz.
- Prostat büyümesi için kullanılan 5-alfa redüktaz inhibitörleri PSA'yı düşürür; yorumda dikkate alınır.
- Radikal prostatektomi sonrası PSA'nın ölçülemeyecek kadar düşük olması beklenir.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre yaşa özgü sınırları aşan değerler prostat hastalığı açısından şüphelidir; ancak prostat patolojisinin tanısı için biyopsi gibi ek testler gerekir.
- Mayo'ya göre prostatektomi sonrası 0,2 ng/mL üzerindeki değerler kanserin biyokimyasal nüksü kabul edilir.
- Mayo'ya göre sistoskopi, üretral girişimler ve prostat biyopsisi PSA'yı yükseltebilir.
- İyi huylu prostat büyümesi ve prostat iltihabı da yükselmeye yol açar.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo total PSA'yı serumda Roche Elecsys total PSA testiyle, elektrokemilüminesan immünoanaliz (ECLIA) ile ölçer. En düşük raporlama değeri 0,1 ng/mL'dir.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. PSA testleri arasında sistematik farklar olabilir; izlemde aynı laboratuvar ve yöntem tercih edilir.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (venöz kan) · Sistoskopi, sonda takılması veya prostat biyopsisi sonrası PSA yükselebilir; yakın zamanda yapılan girişimler hekime bildirilir. Prostat büyümesi için kullanılan ilaçlar da bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Parmakla rektal muayene.
- Serbest/total PSA oranı: gri bölgedeki değerlerde.
- Tekrar PSA ölçümü: tek yüksek değer doğrulanmadan karar verilmez.
- Prostat MR ve biyopsi: uzman değerlendirmesiyle.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre sistoskopi, üretral girişimler ve prostat biyopsisi PSA'yı yükseltebilir.
- Mayo'ya göre serum biyotin düzeyi 1200 ng/mL'ye kadar bu testi etkilemez.
- 5-alfa redüktaz inhibitörleri (finasterid, dutasterid) PSA'yı düşürür.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
- Mayo Clinic Laboratories — Prostate-Specific Antigen (PSA) Diagnostic, Serum
- MedlinePlus — Prostate-Specific Antigen (PSA) Test
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.