Protein C aktivitesi
K vitaminine bağımlı doğal pıhtılaşma önleyici protein C'nin işlevsel aktivitesini ölçer; kişisel veya ailesel tromboz öyküsünde doğuştan protein C eksikliğinin ilk testidir.
Bir bakışta
Örnek türü
Sitratlı plazma (açık mavi kapaklı tüp, %3,2 sodyum sitrat)PıhtılaşmaTest öncesi
8 saat açlık tercih edilir ama zorunlu değildir; lipemi testi etkileyebilir. Varfarin ve heparin kullanımı laboratuvara bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre kişisel veya ailesel tromboz öyküsü olanlar dahil doğuştan protein C eksikliğinden şüphelenilen hastaların değerlendirilmesinde ilk testtir; doğuştan tip I ve tip II eksikliğin ve homozigot eksikliğin saptanması ve doğrulanmasında, ayrıca oral antikoagülan etkisi, K vitamini eksikliği, karaciğer hastalığı ve yaygın damar içi pıhtılaşma gibi edinsel nedenlere bağlı işlevsel azalmanın belirlenmesinde kullanılır. Mayo ilk değerlendirmede antijen yerine işlevsel aktivitenin ölçülmesini önerir.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Protein C aktivitesi trombofili değerlendirmesinin parçasıdır; Mayo'ya göre edinsel protein C eksikliğinin klinik önemi bilinmemektedir. Varfarin kullanan hastada faktör VII (veya faktör X) aktivitesinin eş zamanlı ölçümü ayrıma yardımcı olabilir, ancak bu oranın kesinlik sağladığı gösterilmemiştir. %60–70 değeri referans aralığından ayrı bir yorum eşiğidir. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo protein C aktivitesi (erişkin): %70–150.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; sitratlı, trombositten fakir plazma.
- Birim
- % (normal havuz plazmasına göre aktivite)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Verilen aralık erişkinler içindir; çocuklarda laboratuvarın yaşa özgü aralığı kullanılmalıdır. %60–70 altı yorum eşiği yalnızca edinsel nedenler dışlandığında geçerlidir.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'ya göre edinsel eksiklikler dışlanabilirse %60–70'in altındaki değerler doğuştan eksikliği gösterebilir.
- Ağır, homozigot protein C eksikliğinde aktivite (ve antijen) genellikle saptanamaz.
- Varfarin gibi oral antikoagülanlar protein C aktivitesini düşürür ve doğuştan ile edinsel eksikliğin ayrımını güçleştirir.
- K vitamini eksikliği, karaciğer hastalığı ve yaygın damar içi pıhtılaşma edinsel düşüklük nedenleridir.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre artmış protein C'nin klinik önemi bilinmemektedir.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo protein C aktivitesini sitratlı plazmada HemosIL Protein C ile kromojenik yöntemle ölçer: protein C bakır başlı yılan (Agkistrodon contortrix) zehrinden elde edilen özgül bir aktivatörle aktive edilir ve kromojenik substratın parçalanma hızı ölçülür.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. Mayo'ya göre zehir aktivatörü ve kromojenik substrat kullanan işlevsel testler, pıhtı esaslı testlerle saptanabilen bazı doğuştan protein C varyantlarını saptayamayabilir.
Örnek alma ve hazırlık
Sitratlı plazma (açık mavi kapaklı tüp, %3,2 sodyum sitrat) · 8 saat açlık tercih edilir ama zorunlu değildir; lipemi testi etkileyebilir. Varfarin ve heparin kullanımı laboratuvara bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Antitrombin aktivitesi ve protein S antijeni: kalıtsal trombofili paneli.
- Faktör VII veya faktör X aktivitesi: varfarin etkisinin ayrımı.
- PT/INR: K vitamini eksikliği ve antikoagülan etkisi.
- Protein C antijeni: tip I ve tip II eksikliğin ayrımı.
- Karaciğer işlev testleri: edinsel nedenler.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre sonucu etkileyebilecek durumlar: fraksiyone olmayan heparin ≥2 U/mL, düşük molekül ağırlıklı heparin >2 U/mL, hemoglobin >500 mg/dL, bilirubin >21 mg/dL, trigliserit >890 mg/dL.
- Lipemi işlevsel testi etkileyebilir; mümkünse aç karnına örnek alınmalıdır.
- Oral antikoagülanlar aktiviteyi düşürür.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.