Prokalsitonin
Özellikle bakteriyel enfeksiyonlarda artan prokalsitonini ölçer; sepsis izleminde ve antibiyotik tedavisinin değerlendirilmesinde klinik bulgularla birlikte kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (venöz kan)BiyokimyaTest öncesi
Hazırlık gerekmez. Yakın zamanda geçirilen ameliyat, travma ve kullanılan tedaviler bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo kataloğuna göre test, ağır sepsis veya septik şok tanısı alan hastalarda antibiyotik tedavisinin izlenmesi ve 28 günlük tüm nedenlere bağlı ölüm riskinin değerlendirilmesine yardım için kullanılır. ATS/IDSA 2019 toplum kökenli pnömoni kılavuzu, klinik ve radyolojik olarak doğrulanmış pnömonide ilk prokalsitonin düzeyinden bağımsız olarak ampirik antibiyotik başlanmasını önerir; yani düşük prokalsitonin, pnömonide antibiyotiği başlatmamak için tek başına kullanılmaz.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Prokalsitonin enfeksiyon tanısı koydurmaz ve dışlamaz; klinik bulgular, kültürler ve diğer testlerle birlikte yorumlanır. Mayo, testin 28 günlük ölüm riskini belirlemede tek başına kullanılmaması gerektiğini ve değişimin her zaman klinik durumla birlikte yorumlanmasını belirtir. Antibiyotik başlatma, sürdürme veya kesme kararı klinik ekibe aittir; buradaki değerler tedavi hedefi değildir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo prokalsitonin: 0,00–0,24 ng/mL. Ağır sepsis/septik şokta 0. günden 4. güne değişim: ≤%80 düşüş daha yüksek, >%80 düşüş daha düşük 28 günlük ölüm riskiyle ilişkili.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; serum; erişkin. Ölüm riski bilgisi, genel 28 günlük ölüm oranı %22 olan bir çalışma popülasyonunda doğrulanmıştır.
- Birim
- ng/mL (µg/L ile sayısal olarak eşittir)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Mayo ECLIA yöntemine aittir; farklı kitlere otomatik aktarılmaz. Sınırlar antibiyotik başlatma veya kesme eşiği olarak sunulmaz.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'ya göre 0,25 ng/mL altı değer bakteriyemi veya bakteriyel pnömoni olasılığının daha düşük olduğuna işaret edebilir.
- Hücre içi bakteriler, virüsler ve mantarlar prokalsitonini yükseltmediği için düşük değer bu enfeksiyonları dışlamaz.
- Enfeksiyonun çok erken döneminde değer henüz yükselmemiş olabilir; klinik gerekirse tekrar değerlendirilir.
Yüksek olduğunda
- 0,25 ng/mL ve üzeri değer bakteriyemi veya bakteriyel pnömoniye işaret edebilir; ancak özgül olmayan bir belirteçtir.
- Ağır travma, şok, yakın zamanda ameliyat, yanık, böbrek yetersizliği, ağır karaciğer hastalığı, COVID-19 ve bazı kanserler enfeksiyon olmadan da yükseklik yapabilir.
- Ağır sepsis/septik şokta tanı günü ile 4. gün arasında prokalsitoninin %80 veya daha az düşmesi, Mayo'ya göre daha yüksek 28 günlük ölüm riskiyle ilişkilidir; bu bilgi tek başına prognoz kararı için kullanılmaz.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo prokalsitonini serumda elektrokemilüminesan immünoanalizle (ECLIA) ölçer. Mayo'ya göre 1200 ng/mL'ye kadar serum biyotin düzeyleri bu testi etkilemez. Değişim yüzdesi yorumu aynı test ile yapılan seri ölçümler içindir.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Roche cobas e 801 test menüsünde Elecsys BRAHMS PCT listelenir. Mayo'nun kullandığı kit/cihaz olduğu iddia edilmez; yerel referans ve karar sınırları ayrıca doğrulanır.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (venöz kan) · Hazırlık gerekmez. Yakın zamanda geçirilen ameliyat, travma ve kullanılan tedaviler bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Hemogram ve CRP: inflamasyon değerlendirmesi.
- Kan ve ilgili bölge kültürleri: etkenin belirlenmesi.
- Laktat, kreatinin, bilirubin ve trombosit: sepsiste organ işlevi.
- Göğüs grafisi veya ilgili görüntüleme: enfeksiyon odağı.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Ağır travma, şok, ameliyat, yanık, böbrek yetersizliği, ağır karaciğer hastalığı, COVID-19 ve bazı kanserler yalancı yüksek sonuç verebilir.
- Hücre içi bakteriler, virüsler ve mantarlar prokalsitonini yükseltmez; düşük sonuç bu enfeksiyonları dışlamaz.
- Seri izlemde aynı test ve laboratuvarın kullanılması değişimin doğru yorumlanmasını sağlar.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
- Mayo Clinic Laboratories — Procalcitonin, Serum (PRCAL): yorum ve uyarılar
- Metlay ve ark. — ATS/IDSA 2019 Community-acquired Pneumonia Guideline
- MedlinePlus — Procalcitonin Test
- Roche Diagnostics — Elecsys BRAHMS PCT
- Roche Diagnostics — cobas e 801 test menüsü
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.