Laktat (plazma)
Oksijensiz enerji üretiminin son ürününü ölçer; laktik asidoz ve sepsis/septik şok riski olan hastaların değerlendirilmesinde kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Plazma (gri kapaklı florürlü tüp)BiyokimyaTest öncesi
Örnek mümkünse turnikesiz veya kısa turnikeyle, el sıkma yaptırılmadan alınır ve hızla laboratuvara ulaştırılır. Metformin kullanımı ve yoğun egzersiz bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre laktik asidozun tanı ve izleminde ve yüksek riskli hastalarda sepsis veya septik şok taramasında kullanılır.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Laktat hastalığın ağırlığını ve doku perfüzyonunu değerlendirmeye yardım eder; nedeni göstermez. Mayo'ya göre erişkinlerde 2,0 mmol/L üzeri anormal olarak işaretlenir. Surviving Sepsis Campaign 2026 kılavuzu, sepsis olasılığı olan erişkinlerde kan laktatının ölçülmesini (zayıf öneri, düşük kesinlik) ve laktatı yüksek sepsis veya septik şokta canlandırmayı yönlendirmek için seri laktat ölçümünü önerir; sıvı tedavisi laktat normale dönene kadar sürdürülmek yerine ilk bolus sonrası bireyselleştirilir. Kılavuz sepsisin tek bir biyobelirteçle konulamayacağını veya dışlanamayacağını vurgular. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo laktat (plazma): ≥18 yaş 0,5–2,0 mmol/L. Çocuklar: 0–2 ay ≤3,3; 3–24 ay ≤3,1; 25 ay–17 yaş ≤2,2 mmol/L.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; gri kapaklı tüpte plazma; yaşa göre ayrı aralıklar.
- Birim
- mmol/L (×9,01 = mg/dL)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- 2,0 mmol/L erişkin klinik eylem sınırı ve 5 mmol/L ile pH 7,25 değerleri referans aralığı değil, yorum eşikleridir; sepsis tanı ölçütleri ilgili kılavuzlara aittir.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'nun testinde 18 yaş ve üzerinde 0,5–2,0 mmol/L referans aralığıdır; dinlenme halinde genellikle 1 mmol/L'nin altındadır.
- Normal laktat ağır hastalığı tek başına dışlamaz; klinik değerlendirme esastır.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre karaciğer yaklaşık 2,0 mmol/L'ye kadar laktatı temizleyebilir; bu düzey aşıldığında laktat hızla birikmeye başlar.
- Mayo'ya göre sepsis değerlendirmesinde hipovolemi yokken 2,0 mmol/L üzeri, sepsis veya septik şokun varlığı ya da gelişimi açısından ek inceleme gerektirebilir.
- Mayo'ya göre kesin bir tanı eşiği olmamakla birlikte 5 mmol/L üzeri laktat ve 7,25 altı pH genellikle belirgin laktik asidozu gösterir.
- Mayo'ya göre şok, hipovolemi, kalp ve solunum yetmezliği, diyabetik ketoasidoz, kanserler ve etanol, metanol, salisilat zehirlenmeleri laktik asidozla ilişkili olabilir; ağır egzersizde birkaç saniyede 20 mmol/L üzerine çıkabilir.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo laktatı plazmada Roche Lactate Gen.2 reaktifiyle enzimatik kolorimetrik yöntemle (laktat oksidaz–peroksidaz) ölçer. Örnek gri kapaklı (potasyum oksalat/sodyum florür) tüpe alınır.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. Kan gazı cihazlarında tam kanda ölçülen laktat ile plazma laktatı arasında küçük farklar olabilir; izlemde aynı yöntem tercih edilir.
Örnek alma ve hazırlık
Plazma (gri kapaklı florürlü tüp) · Örnek mümkünse turnikesiz veya kısa turnikeyle, el sıkma yaptırılmadan alınır ve hızla laboratuvara ulaştırılır. Metformin kullanımı ve yoğun egzersiz bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Arteriyel veya venöz kan gazı (pH, bikarbonat): asidoz değerlendirmesi.
- Anyon açığı (sodyum, klorür, bikarbonat).
- Kan kültürleri ve prokalsitonin: sepsis şüphesinde.
- Kreatinin ve karaciğer testleri: organ işlevleri.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre güvenilir sonuç için doğru örnek alma ve işleme teknikleri kritiktir.
- Uzun süreli turnike, el sıkma ve örneğin bekletilmesi laktatı yanlış yükseltebilir.
- Metformin kullanımı ve yoğun egzersiz yorumda dikkate alınmalıdır.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
- Mayo Clinic Laboratories — Lactate, Plasma (LACS1)
- Prescott HC ve ark. — Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2026. Crit Care Med 2026;54(4):725–812
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.