Dehidroepiandrosteron sülfat
Böbrek üstü bezinin ürettiği androjen öncülü DHEA-S'yi ölçer; hiperandrojenizm, erken adrenarş ve androjen salgılayan böbrek üstü tümörlerinin değerlendirilmesinde kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (venöz kan)HormonlarTest öncesi
Belirgin gün içi değişim göstermediği için günün herhangi bir saatinde alınabilir. Kullanılan ilaçlar ve hormonlar (oral kontraseptif, kortikosteroid, metformin gibi) laboratuvara bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre diğer cinsiyet steroidleriyle birlikte hiperandrojenizmin tanı ve ayırıcı tanısında, konjenital adrenal hiperplazi tanısında yardımcı test olarak ve erken adrenarşın tanı ve ayırıcı tanısında kullanılır.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
DHEA-S, böbrek üstü kaynaklı androjen fazlalığını değerlendirmeye yardım eder. Mayo'ya göre konjenital adrenal hiperplazi tanısında birincil araç olarak kullanılmamalıdır; erişkinde çok yüksek DHEA-S saptanırsa böbrek üstü tümörü dışlanmalıdır. Erken adrenarş ile erken puberte ayrımı için DHEA, androstenedion, östradiol, testosteron, SHBG, LH ve FSH ile birlikte değerlendirilir. DHEA-S replasmanı veya izlemi için yerleşik bir kılavuz yoktur. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo DHEA-S erişkin — Erkek: 18–30 yaş 105–728; 31–40 yaş 57–522; 41–50 yaş 34–395; 51–60 yaş 20–299; 61–70 yaş 12–227; ≥71 yaş 6,6–162 mcg/dL. Kadın: 18–30 yaş 83–377; 31–40 yaş 45–295; 41–50 yaş 27–240; 51–60 yaş 16–195; 61–70 yaş 9,7–159; ≥71 yaş 5,3–124 mcg/dL. Çocuklarda Tanner evrelerine göre ayrı aralıklar kullanılır.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; yaşa, cinsiyete ve çocuklarda Tanner evresine göre serum referans aralıkları. Yenidoğanda DHEA-S doğumda çok yüksektir ve birkaç gün içinde prepubertal düzeye iner.
- Birim
- mcg/dL
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- 600 mcg/dL düzeyi referans aralığından ayrı bir yorum eşiğidir ve böbrek üstü tümörü şüphesini artırır; hafif yükseklikler çoğu zaman idiyopatiktir.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'ya göre StAR proteini veya 17-alfa hidroksilaz eksikliğine bağlı konjenital adrenal hiperplazide DHEA-S düşüktür.
- Düzeyler 20 yaşından sonra 40–60 yıl içinde zirvenin yaklaşık %20'sine iner; bu yaşa bağlı düşüşün klinik önemi bilinmemektedir.
- Mayo'ya göre insülin, oral kontraseptifler, kortikosteroidler, karaciğer enzimlerini uyaran bazı ilaçlar (karbamazepin, fenitoin gibi), birçok lipid düşürücü ilaç, dopaminerjik ilaçlar, balık yağı ve E vitamini DHEA-S'yi düşürebilir.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre yüksek DHEA-S böbrek üstü bezinden artmış androjen üretimini gösterir; erişkinde hafif yükseklikler çoğunlukla idiyopatiktir.
- 600 mcg/dL ve üzeri değerler androjen salgılayan böbrek üstü tümörünü düşündürür; bu tümörlerin %90'ından fazlasında DHEA-S yüksektir, özellikle karsinomlarda.
- Konjenital adrenal hiperplazide sıklıkla 5–10 kat yükselme görülebilir; küçük çocuklarda 3-beta hidroksisteroid dehidrogenaz eksikliğiyle belirgin DHEA-S artışı ilişkilidir.
- Erken adrenarşta yalnızca böbrek üstü androjenleri, başlıca DHEA-S, prepubertal düzeyin üzerindedir.
- Mayo'ya göre metformin, danazol, kalsiyum kanal blokerleri ve nikotin DHEA-S'yi yükseltebilir.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo DHEA-S'yi serumda Beckman Coulter Access DHEA-S ile yarışmalı bağlanma esaslı immünoenzimatik (kemilüminesans) testle ölçer; ışık üretimi DHEA-S derişimiyle ters orantılıdır.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. Yarışmalı immünotest olduğundan farklı üreticilerin sonuçları birebir aynı olmayabilir; seri izlem aynı laboratuvarda yapılması uygundur.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (venöz kan) · Belirgin gün içi değişim göstermediği için günün herhangi bir saatinde alınabilir. Kullanılan ilaçlar ve hormonlar (oral kontraseptif, kortikosteroid, metformin gibi) laboratuvara bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Total ve biyoyararlı testosteron: hiperandrojenizmde ilk değerlendirme.
- SHBG: androjen fazlalığının yorumu.
- 17-hidroksiprogesteron ve böbrek üstü steroid profili: konjenital adrenal hiperplazi.
- LH ve FSH: erken adrenarş–erken puberte ayrımı.
- Böbrek üstü görüntülemesi: çok yüksek DHEA-S değerlerinde.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre birçok ilaç ve hormon DHEA-S düzeyini değiştirebilir; hafif anormallikler yorumlanırken ilaç ve hormon kullanımı dikkate alınmalıdır.
- Belirgin hemolizli örnekler reddedilir.
- HAMA/heterofil antikorlar nadiren immünotest girişimine yol açabilir.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.