HormonlarC-peptid

C-peptid

İnsülinle eşit miktarda salgılanan C-peptidi ölçer; vücudun kendi insülin üretimini gösterir ve dışarıdan insülin kullanımını ayırmaya yardım eder.

Serum (venöz kan) Kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026v1.0 · Eğitim rehberi

Hormonlar · Temsili laboratuvar görseli

Bir bakışta

Örnek türü

Serum (venöz kan)Hormonlar

Test öncesi

8 saat açlık gerekir. Ölçümden 12 saat önce biotin içeren takviyeler alınmaz. Hemoliz değeri düşürebilir.

2 bilimsel kaynakKaynak listesini incele

OKUMA DÜZEYİ

İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.

Klinik kullanım ve tanısal rol

Mayo'ya göre hipoglisemi araştırmasında gizli insülin kullanımına bağlı faktisyöz hipogliseminin tanısında, insülinoma değerlendirmesinde ve C-peptid baskılama testinde kullanılır. Ayrıca insülin antikoru olan veya insülin tedavisi alan seçilmiş diyabet hastalarında kalan endojen insülin rezervinin değerlendirilmesinde, pankreas ve adacık nakli işlevinin izlenmesinde kullanılır.

Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi

C-peptid, insülinle birlikte yorumlandığında endojen ve eksojen insülini ayırmaya yardım eder. Molar oran için C-peptid ng/mL × 331 = pmol/L, insülin µIU/mL × 6,945 = pmol/L ile çevrilir. Mayo'ya göre insülin otoantikorlarında da oran 1'in üzerine çıkabilir. Hipoglisemi değerlendirmesinde glukoz 60 mg/dL'yi aşıyorsa C-peptid ölçümü yararlı değildir. Tedavi kararı uzman hekime aittir.

Referans aralıkları ve karar sınırları

KAYNAK LABORATUVAR / KURUM ÖRNEĞİ

Mayo C-peptid (açlık): 1,1–4,4 ng/mL.

Hasta grubu / kapsam: Mayo Clinic Laboratories; açlık serumu. Mayo'ya göre aralık çocuklar için şirket içinde doğrulanmamıştır; literatür erişkin ve çocuk aralıklarının benzer olduğunu bildirir.
Birim: ng/mL (× 331 = pmol/L)
Yöntem ve aktarılabilirlik: Referans aralık yalnızca aç hastalar için geçerlidir; uyarı testlerinde ve hipoglisemi sırasında farklı yorum ölçütleri kullanılır.

Referansın özgün kaynağı

Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.

Düşük ve yüksek sonuçların anlamı

Düşük olduğunda

Mayo'ya göre gizli insülin kullanımına bağlı hipoglisemide insülin yüksek, C-peptid düşük veya saptanamaz bulunur; insülin/C-peptid molar oranı 1'in üzerine çıkar.
Tip 1 diyabette ve uzun süreli tip 2 diyabette azalan insülin salgısıyla birlikte C-peptid de düşer.

Yüksek olduğunda

Mayo'ya göre insülinomada insülin ve C-peptid birlikte yüksektir ve molar oran 1 veya altındadır; sülfonilüre alımında da oran 1 veya altında kalır.
Böbrek yetmezliğinde C-peptid böbrekten atıldığı için yükselir.
Obezite, glukoz intoleransı, erken tip 2 diyabet ve Cushing sendromu ile akromegali gibi insülin karşıtı hormon fazlalıklarında ikincil olarak yükselebilir; Mayo'ya göre vücut kitle indeksi 25'in üzerindeki kişilerde açlık C-peptidi yüksek olabilir.

İlişkili olabilecek klinik durumlar

Faktisyöz hipoglisemiİnsülinomaSülfonilüre kaynaklı hipoglisemiTip 1 ve tip 2 diabetes mellitus (insülin rezervi)İnsülin otoimmün sendromu

Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.

Ölçüm yöntemi ve cihazlar

Mayo C-peptidi serumda Roche Elecsys C-peptide ile iki bölgeli sandviç elektrokemilüminesans immünotestle (ECLIA) ölçer.

Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri

Roche Elecsys C-peptide (ECLIA)

Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. Mayo'ya göre proinsülinle %20'nin üzerinde çapraz reaksiyon vardır; 180 ng/mL üzerindeki çok yüksek değerlerde kanca etkisi yalancı düşük sonuç verebilir.

Örnek alma ve hazırlık

Serum (venöz kan) · 8 saat açlık gerekir. Ölçümden 12 saat önce biotin içeren takviyeler alınmaz. Hemoliz değeri düşürebilir.

Birlikte değerlendirme ve kısıtlar

Tamamlayıcı tetkikler

C-peptidKlinik soruyla birlikte

İnsülin: molar oran hesabı.
Eş zamanlı plazma glukozu: yorumun ön koşulu.
Proinsülin: insülinoma değerlendirmesi.
Sülfonilüre taraması: endojen hiperinsülinemi ayırıcı tanısında.
Kreatinin ve eGFR: böbrek işlevinin etkisi.

Ölçümü ve yorumu etkileyenler

Mayo'ya göre belirgin hemoliz C-peptidi yapay olarak düşürür; hafif hemoliz bile değerleri bir miktar azaltabilir.
Proinsülinle %20'nin üzerinde çapraz reaksiyon vardır.
180 ng/mL üzerindeki değerlerde kanca etkisi görülebilir; şüphede laboratuvar seyreltme yapar.
Ölçümden 12 saat önce biotin içeren takviyeler alınmamalıdır; HAMA/heterofil antikorlar ve streptavidin veya rutenyum antikorları nadiren girişim yapabilir.

Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.

Bilimsel kaynaklar

Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.