Amonyak (plazma)
Protein yıkımının merkezi sinir sistemi için zehirli olabilen atık ürününü ölçer; karaciğer yetmezliğine bağlı bilinç bozukluğu ve doğuştan metabolizma hastalıklarının değerlendirilmesinde kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Plazma (buz üzerinde taşınır)BiyokimyaTest öncesi
Örnek alındıktan hemen sonra buza konur ve hızla laboratuvara ulaştırılır. Karaciğer hastalığı ve kullanılan ilaçlar bildirilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre karaciğer koması tanısına yardımcı olarak, doğuştan metabolizma hastalıklarının araştırılması ve tedavi izleminde ve ileri karaciğer hastalığı olan hastaların değerlendirilmesinde kullanılır.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Amonyak, bilinç bozukluğu olan karaciğer hastasında ve özellikle yenidoğan/çocuklarda metabolizma hastalığı şüphesinde yardımcıdır. Hepatik ensefalopati tanısı klinik olarak konur; tek bir amonyak değeri ağırlığı tam yansıtmayabilir. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo amonyak (plazma): ≤30 µmol/L.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; plazma. Yenidoğanlar için Mayo'nun ayrı çalışmaları vardır; bu aralık erişkin değerlendirmesine yöneliktir.
- Birim
- µmol/L (mcmol/L)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Örnek alma ve işleme hataları yanlış yüksek değere yol açtığından, beklenmedik yüksek sonuç uygun koşullarda tekrarlanarak doğrulanır.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'nun testinde 30 µmol/L ve altındaki değer referans aralığındadır.
- Normal amonyak, bilinç bozukluğunun başka nedenlerinin araştırılmasını gerektirir.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre artmış amonyak hepatik ensefalopati, sirozun son evrelerinde karaciğer koması, karaciğer yetmezliği, akut ve subakut karaciğer nekrozu ve Reye sendromunu gösterebilir.
- Mayo'ya göre bebeklerde başlıca nedenler üre döngüsü enzimlerinin kalıtsal eksiklikleri, organik asit ve lizin/ornitin metabolizması bozuklukları ile ağır karaciğer hastalığıdır.
- Mayo'ya göre diyetle protein alımının artması da hiperamonyemiye yol açabilir.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo amonyağı plazmada Ortho-Clinical Diagnostics VITROS Ammonia kuru kimya slaytıyla, bromofenol mavisi kullanan fotometrik (yansıma) yöntemle ölçer.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. Enzimatik (GLDH) yöntemlerle referans sınırları ve birimler farklı olabilir; µmol/L ve µg/dL karıştırılmamalıdır.
Örnek alma ve hazırlık
Plazma (buz üzerinde taşınır) · Örnek alındıktan hemen sonra buza konur ve hızla laboratuvara ulaştırılır. Karaciğer hastalığı ve kullanılan ilaçlar bildirilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Karaciğer testleri (ALT, AST, bilirubin, albümin, PT/INR).
- Glukoz ve elektrolitler: bilinç bozukluğunun diğer nedenleri.
- Kan gazı ve laktat: metabolik değerlendirme.
- Plazma amino asitleri ve idrar organik asitleri: doğuştan metabolizma hastalığı şüphesinde.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre örnek alındıktan hemen sonra buza konmalı, soğutmalı santrifüj edilmeli ve plazma analize kadar buzda tutulmalıdır.
- Mayo'ya göre taşıma ve işleme talimatlarına uyulmaması yanlış yüksek amonyak değerlerine yol açar; plazma 2 saat içinde hücrelerden ayrılıp dondurulmalıdır (gönderilecek örnekler için).
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.