Amilaz (total)
Pankreas ve tükürük bezlerinden salınan amilaz enziminin kandaki aktivitesini ölçer; pankreas hastalıklarının değerlendirilmesinde lipazla birlikte yorumlanır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (venöz kan)BiyokimyaTest öncesi
Genellikle özel hazırlık gerekmez; laboratuvar açlık veya alkol kısıtlaması isteyebilir. Kullanılan ilaçları bildirin.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Pankreatit şüphesinin değerlendirilmesinde ve pankreas işlevinin incelenmesinde kullanılır. ACG akut pankreatit kılavuzu amilazın belirtilerin başlamasından birkaç saat sonra yükseldiğini, 3–5 gün içinde normale döndüğünü ve başvuruda hastaların beşte birine varan kısmında normal sınırlarda olabileceğini belirtir; bu nedenle tek başına amilaz tanı için güvenilir kabul edilmez ve lipaz tercih edilir.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Total amilaz pankreasa özgü değildir ve tek başına akut pankreatit tanısı için önerilmez. Pankreas dışı kaynak şüphesinde lipaz, pankreatik amilaz izoenzimi veya idrar amilazı gibi ek testler uzman değerlendirmesiyle seçilir. Buradaki aralık tedavi hedefi değildir; tanı ve tedavi kararı klinik ekibe aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo total serum amilaz: 0–30 gün 0–6; 31–182 gün 1–17; 183–365 gün 6–44; 1–3 yaş 8–79; 4–17 yaş 21–110; ≥18 yaş 28–100 U/L.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; serum; yaşa göre, cinsiyet ayrımı belirtilmeden. Bebeklerde pankreas amilazı düşük olduğundan aralıklar belirgin farklıdır.
- Birim
- U/L
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Mayo kolorimetrik yöntemine ait laboratuvar referans değerleridir; Roche AMYL2 üretici örneğine veya başka laboratuvara otomatik aktarılmaz.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Düşük amilaz genellikle tek başına klinik karar gerektirmez.
- İleri pankreas hasarı veya kistik fibroz gibi durumlarda düşük düzeyler görülebilir; pankreas işlevi başka testlerle değerlendirilir.
- Normal amilaz akut pankreatiti dışlamaz; özellikle geç başvuruda değer normale dönmüş olabilir.
Yüksek olduğunda
- Akut pankreatitte amilaz erken yükselir; lipazdan daha hızlı normale döner.
- Tükürük bezi iltihabı (ör. kabakulak), böbrek işlev azalması, bazı karın içi hastalıklar ve makroamilazemi (amilazın büyük bir proteinle birleşip böbrekten atılamaması) pankreas dışı yükseklik nedenleridir.
- Yükseklik derecesi hastalığın ağırlığını göstermez; tanı sonrası rutin izlem önerilmez.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo total serum amilazını kolorimetrik yöntemle ölçer; hasta yaşı ve cinsiyeti bildirilmelidir. Enzim aktivitesi reaktif ve sıcaklığa bağlı olduğundan farklı laboratuvarların U/L değerleri doğrudan karşılaştırılmaz.
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Roche cobas c 503 ve c 703 test menülerinde AMYL2 listelenir. Mayo'nun kullandığı cihaz olduğu iddia edilmez; yerel referans aralığı ayrıca doğrulanır.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (venöz kan) · Genellikle özel hazırlık gerekmez; laboratuvar açlık veya alkol kısıtlaması isteyebilir. Kullanılan ilaçları bildirin.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Lipaz: akut pankreatit değerlendirmesinde tercih edilen enzim.
- Klinik muayene ve gerektiğinde batın ultrasonu veya kesitsel görüntüleme.
- Kreatinin/eGFR: böbrek işlevinin amilaz atılımına etkisi.
- Makroamilazemi şüphesinde idrar amilazı ve amilaz/kreatinin klirens oranı (seçilmiş olgularda).
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo jel tüplerin iki saat içinde santrifüj edilmesini, kırmızı kapaklı tüpte serumun iki saat içinde ayrılmasını ister.
- Tükürük amilazı ile örnek kontaminasyonu (ör. pipetleme sırasında) yalancı yükseklik yapabilir; laboratuvar uygulamalarıyla önlenir.
- Makroamilazemi ve böbrek işlev azalması pankreas hastalığı olmadan kalıcı yükseklik oluşturabilir.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
- Mayo Clinic Laboratories — Amylase, Total, Serum (AMS): yaşa göre referanslar
- Tenner ve ark. — ACG Guidelines: Management of Acute Pancreatitis, Am J Gastroenterol 2024;119(3):419–437
- MedlinePlus — Amylase Test
- Roche Diagnostics — AMYL2 α-Amylase EPS ver.2
- Roche Diagnostics — cobas c 503 test menüsü
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.