17-hidroksiprogesteron
Kortizol yapımının ara ürünü olan 17-OHP'yi ölçer; konjenital adrenal hiperplazinin taranmasında kortizol ve androstenedionla birlikte, hirsutizm ve infertilitede tamamlayıcı test olarak kullanılır.
Bir bakışta
Örnek türü
Serum (kırmızı kapaklı tüp; jelli tüp kabul edilmez)HormonlarTest öncesi
Mayo'ya göre hastanın yaşı ve cinsiyeti bildirilmelidir. Örnek jelsiz kırmızı kapaklı tüpe alınır; belirgin lipemik örnek reddedilir.
İhtiyacınıza uygun anlatımı seçin.
Klinik kullanım ve tanısal rol
Mayo'ya göre kortizol ve androstenedionla birlikte 11- veya 21-hidroksilaz eksikliğine bağlı konjenital adrenal hiperplazinin (KAH) tarama testidir; ayrıca hirsutizm veya infertilitesi olan kadınların değerlendirildiği test grubunda yer alır. Erişkin başlangıçlı KAH kadınlarda hirsutizm veya infertiliteye yol açabilir. Mayo, 21-hidroksilaz eksikliği taramasında üç analiti birlikte ölçen KAH profilini tercih edilen test olarak önerir.
Tanı koydurma ve dışlama kapasitesi
Mayo'ya göre KAH tanısı ve ayırıcı tanısı her zaman birden fazla steroidin ölçülmesini gerektirir; 17-OHP, androstenedion ve kortizolün üçü birlikte test edilmelidir. KAH tedavisinin izleminde 17-OHP androjen düzeyleriyle yalnızca orta düzeyde ilişkili olduğundan androstenedion ve testosteron da ölçülmelidir. Tedavi kararı uzman hekime aittir.
Referans aralıkları ve karar sınırları
Mayo 17-OHP — Erişkin erkek: <220 ng/dL. Erişkin kadın: foliküler faz <80; luteal faz <285; menopoz sonrası <51 ng/dL. Çocuk: miadında doğan bebek 0–28 gün <630; prepubertal erkek <110; prepubertal kız <100 ng/dL.
- Hasta grubu / kapsam
- Mayo Clinic Laboratories; yaşa, cinsiyete ve kadınlarda döngü evresine göre serum referans aralıkları. Gebelik aralıkları için Mayo, Soldin ve ark. (Fertil Steril 2005) çalışmasına yönlendirir.
- Birim
- ng/dL (× 0,0303 = nmol/L)
- Yöntem ve aktarılabilirlik
- Yenidoğan değerleri 1–6 ay içinde prepubertal düzeylere iner; prematüre bebeklerde 630 ng/dL'nin üzerindeki değerler görülebilir, 1000 ng/dL'ye ulaşması ise nadirdir.
Örnek aralıklar, raporunuzdaki laboratuvara ait aralıkların yerine geçmez. Klinik karar sınırı ile istatistiksel referans aralığı farklı kavramlardır.
Düşük ve yüksek sonuçların anlamı
Düşük olduğunda
- Mayo'ya göre 17-alfa hidroksilaz veya 3-beta hidroksisteroid dehidrogenaz tip 2 eksikliğinde 17-OHP düşüktür; sırasıyla progesteron veya pregnenolon artabilir.
- Çok nadir 17-alfa hidroksilaz eksikliğinde androjen öncülleri, androjenler ve kortizol düşük, mineralokortikoid öncülleri yüksektir.
Yüksek olduğunda
- Mayo'ya göre KAH olgularının %90'ı 21-hidroksilaz (CYP21A2) varyantlarından kaynaklanır; bu hastalarda androstenedion sıklıkla 5–10 kat yüksek, 17-OHP genellikle daha da yüksek, kortizol düşük veya saptanamaz.
- 11-hidroksilaz eksikliğinde androstenedion benzer ölçüde yüksek ve kortizol düşükken 17-OHP yalnızca hafif yüksektir ya da hiç yükselmez.
- Yenidoğanda değerler fizyolojik olarak yüksektir; prematüre bebeklerde hastalık ve stres nedeniyle 1000 ng/dL'ye kadar çıkabilir.
İlişkili olabilecek klinik durumlar
Bu ilişkiler ayırıcı tanıyı destekler; kişiye özgü hastalık olasılığı veya kesin tanı sonucu değildir.
Ölçüm yöntemi ve cihazlar
Mayo 17-OHP'yi serumda sıvı kromatografi–tandem kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) ile, döteryum işaretli iç standartlar kullanarak kortizol ve androstenedionla birlikte ölçer (Mayo'nun kendi geliştirdiği yöntem).
Kaynağı doğrulanmış platform örnekleri
Mayo katalog bilgisinden alınmıştır. Bu test Mayo tarafından geliştirilmiştir ve FDA onayı veya izni yoktur. Referans aralıkları bu yönteme özgüdür; başka yöntemle ölçülen sonuçlarla doğrudan karşılaştırılmamalıdır.
Örnek alma ve hazırlık
Serum (kırmızı kapaklı tüp; jelli tüp kabul edilmez) · Mayo'ya göre hastanın yaşı ve cinsiyeti bildirilmelidir. Örnek jelsiz kırmızı kapaklı tüpe alınır; belirgin lipemik örnek reddedilir.
Birlikte değerlendirme ve kısıtlar
Tamamlayıcı tetkikler
- Kortizol (tercihen kütle spektrometrisi): KAH profilinin parçası.
- Androstenedion: KAH profilinin parçası ve tedavi izlemi.
- Total testosteron: tedavi izlemi ve hiperandrojenizm.
- DHEA-S: böbrek üstü androjen fazlalığı.
- 11-deoksikortikosteron ve progesteron: 11- ve 17-hidroksilaz eksikliği şüphesinde.
- CYP21A2 gen analizi: tanı doğrulaması.
Ölçümü ve yorumu etkileyenler
- Mayo'ya göre örnek jelsiz kırmızı kapaklı tüpe alınmalıdır; serum jelli tüpler kabul edilmez.
- Belirgin lipemik örnekler reddedilir.
- Doğum sonrası ilk haftalarda ve prematüre bebeklerde fizyolojik yükseklik yanlış pozitif yoruma yol açabilir; hastanın yaşı ve cinsiyeti mutlaka bildirilmelidir.
Birlikte değerlendirilen testler klinik soruya göre seçilir; bu liste herkese aynı panelin istenmesi önerisi değildir.
Bilimsel kaynaklar
Son kaynak kontrolü: 10 Kasım 2026 · Editoryal sürüm 1.0. Kaynaklara dayalı eğitim içeriğidir; bağımsız uzman incelemesi tamamlanmış olarak sunulmaz.